ศูนย์ปฐมพยาบาล
คู่มืออ้างอิงด่วนสำหรับเหตุฉุกเฉินจากสัตว์ป่าในไทย
งูกัด
ควรทำ
- อยู่นิ่ง ๆ จำกัดการเคลื่อนไหว
- ตรึงแขนขาที่ถูกกัดที่ระดับหัวใจ
- ถอดแหวน นาฬิกา และเสื้อผ้ารัด
- จดเวลาที่ถูกกัดและอาการ
- ไปโรงพยาบาลที่มีเซรุ่มทันที — โทร 1669
- ถ่ายรูปงูจากระยะปลอดภัยเพื่อระบุชนิด
ห้ามทำ
- ห้ามกรีดหรือดูดแผล
- ห้ามใช้น้ำแข็งหรือสายรัด
- ห้ามดื่มแอลกอฮอล์หรือคาเฟอีน
- ห้ามจับหรือฆ่างู
แมงกะพรุนต่อย (โดยเฉพาะแมงกะพรุนกล่อง)
ควรทำ
- ออกจากน้ำทันที
- ราดน้ำส้มสายชูบริเวณที่ถูกต่อยอย่างน้อย 30 วินาที
- ใช้แหนบหรือไม้คีบหนวดออกอย่างระมัดระวัง
- ทำ CPR ถ้าหมดสติ
- โทร 1669 — แมงกะพรุนกล่องอาจถึงตาย
ห้ามทำ
- ห้ามล้างด้วยน้ำจืด
- ห้ามปัสสาวะรด
- ห้ามถูบริเวณนั้น
แมงป่อง / ตะขาบ / แมงมุมกัด
ควรทำ
- ล้างด้วยสบู่และน้ำ
- ตะขาบ: แช่น้ำอุ่น (40–45°C)
- ประคบเย็นสำหรับแมงป่องต่อย
- กินยาแก้ปวด / ยาแก้แพ้
- เฝ้าระวังอาการแพ้
ห้ามทำ
- ห้ามกรีดแผล
- ห้ามมองข้ามถ้าบวมลามมาก
ปลาหิน / ปลาสิงโตต่อย
ควรทำ
- แช่แผลในน้ำร้อน (45°C) นาน 30–90 นาที
- ถอนหนามที่เห็นออกอย่างระมัดระวัง
- ไปโรงพยาบาลเพื่อรับเซรุ่ม (ปลาหิน)
ห้ามทำ
- ห้ามใช้น้ำแข็ง
- ห้ามมองข้าม — ความเจ็บอาจทำให้ช็อก
สงสัยพิษพืช / เห็ด
ควรทำ
- เก็บตัวอย่างที่เหลือเพื่อระบุชนิด
- ถ่ายรูปพืช/เห็ด
- โทร 1669 แม้อาการเล็กน้อย
ห้ามทำ
- ห้ามทำให้อาเจียนเว้นแต่หมอสั่ง
- ห้ามรอ — พิษหลายชนิดออกฤทธิ์ช้า
ภูมิแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)
ควรทำ
- ใช้ปากกาฉีดเอพิเนฟรินถ้ามี
- ให้นอนราบ ยกขาขึ้น
- โทร 1669 ทันที
- คลายเสื้อผ้ารัด
ห้ามทำ
- ห้ามให้กินหรือดื่ม
- ห้ามให้ยืนหรือเดิน
คู่มือนี้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ในเหตุฉุกเฉินใด ๆ โทร <strong>1669</strong>1669.